Խենթ ու բանտարկյալ դերասանը

Հոգիս խելագարության պարն է իր պարում՝

Մերթ գրկում օդի ժապավենն սպիտակ,

Մերթ բաց է թողնում հանց այրող կրակ

Ու նորեն իրեն լույսով ամբարում...

Մերթ ծնկում է ցած՝ մի ցավից խոցված

Ու կծկվում է ցավագարի պես,

Իսկ հետո ինչպես մի արծիվ անհաս

Փորձում է հասնել աստղերին անտես...

Հոգիս խելագարության պարն է իր պարում,

Թևերը նրան գրկելու պարզում,

Իսկ իրեն թախիծն է լուռ այնտեղ սպասում

Ու անհետացնում կրկին գրկում իր...

Հոգիս ճախրում է, սլանում շտապով,

Բայց վերջին հեռվում մի այրոց է զգում

Ու տեսնում հանկարծ ոտքն իր մեջ առած

Հողեղեն շղթա՝ երկաթյա կապով...

Ու հասկանում է՝ շղթայված է նա

Ներքևում քայլող մի հողանյութի,

Որ դեռ սպասում է, որ վերադառնա

Ու լուսավորի գիշերը մութի...

Հոգին իմ ներսում՝ հանց բանտում խավար՝

Ինչպես դերասան նոր ներկայացման.

Ինձ հետ ներկա է թատրոնի բացման,

Ու հեգ խաղում է կյանքի նոր արար...

Որտեղ նա խաղում է, թե ազատ է միշտ,

Թե չկա իրեն կաշկանդող շղթա,

Թե չկա թախիծ, հոգնություն ու վիշտ,

Թե իրեն պահողը լույսն է ապագա...

Այնտեղ նա ուրախ է ու իմը հավետ,

Այնտեղ ուզում է նա իմը լինել.

Մնալ իմ ներսում բանտարկված մի խենթ

Ու իմ մարմինը հոգետուն շինել...

Այնտեղ նա ուրախ է. ես էլ եմ ուրախ.

Թող որ դա լինի նոր ներկայացում,

Թող որ գեթ այնտեղ ծափերից անկախ

Իմ կողքին մնա նոր լուսաբացում... 

          

Ների՛ր, վարանում եմ...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, որ դեռ վարանում եմ,

Որ մեկ կտրելիս յոթը չեմ չափում,

Որ ներկա ձմռան սառնության չափը

Չեմ գտնում անցյալ ամառվա տապում...

Դու ներիր ինձ ,Տե՛ր, ես դեռ մահանում եմ

Ու անգամ այդժամ չեմ ապաշխարում

Եվ իմ վերամբարձ տապանաքարով

Քեզ եմ զարմացնում այն մի աշխարհում...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, ես դեռ  սասանում եմ

Ինձնից տկարի անավարտ հոգին,

Ու ներիր կրկին, որ ամբողջ զորքին

Թագուհուս համար ստորաբար սպանում եմ...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, ես դեռ կուրանում եմ

Լրբերի առաջ խիղճս վաճառած,

Խիղճս վաճառա՞ծ. պարտված գրազում,

Ու ես չեմ նեղվում. սա է ինձ սազում...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, ես դեռ կործանվում եմ

Իմ կորած բախտին փող խոստանալով,

Սիրում գուշակին, բաժակին սուրճի

Ու խաղաթղթին տուրքը իմ տալով...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, ես դեռ դիմանում եմ

Իմ մեղկ գոյությանը վիշապի շնչում.

Հեռվում մաքրության մի փոշոտ հնչյուն.

Ու հին հետքերս տեղս իմանում են...

Դու ներիր ինձ, Տե՛ր, ես դեռ կայանում եմ

Աշխարհի փշոտ, խուլ կայարանոմ

Ու փոխիր նրանց, որ քավարանում են

Ու ներիր դու ինձ. ես դժվարանում եմ...©

Homo Sapiens...

Ով ես դու, հոգի՛, մոլորված միգում,

Ո՞ր ամռան տապն ես կամ թե ցերեկը,

Գուցե թափանցիկ միայնությունում

Կակազող աստղ ե՞ս,

Ես ի՞նչ իմանամ...

Գուցե նման ես դու անապատի,

Որ հագենում է ավազ կուլ տալով,

Կամ հեռու բանտի գունաթափ պատի,

Որ խեղդում է ինձ արևագալով...

Կամ թե տափաստան ես դու փոշու ամպից,

Որ ծարավում է լույսի տարափից,

Ու խնդրում փոշուն չլքել իրեն,

Չմաքրել քամին հեգ ու մեղմորեն...

Ուր ես դու շրջում մարդ իմ բանական,

Որ հեռուներն են տունը քո դարձել,

Կամ որ ծովերն են տուն քեզ բնական,

Որ արմատներիդ ես դու վերադարձել...

Թե լսես մի օր դու հարցերս այս,

Գոնե մի վայրկյան ետ նայիր դու ինձ,

Տես արդյոք շատ եմ ես քեզնից տարբեր,

Տես արդյոք շատ եմ ես հեռու քեզնից...

Ու թե նկատես մի տարբերություն,

Կգրես քո խուլ այն  բանտի պատին,

Որ բացեմ ես ևս մի ճշմարտություն,

Որ տեսնեմ հոսուն ԻՄ անապատին...

Ու  տեսա մի օր այդ պատին գրված

«Ո՞վ ես դու արդյոք մոռացված հոգի,

Ո՞ւր ես թաքնվել, ուր ես մնացել,

Որ մինչև հիմա չենք էլ իմացել,

Չես ասել անունդ երբեք ոչ ոքի,

Դու նման չես մեզ, դու մեզնից մեկն ես,

Բայց նաև օտար, բայց նաև տարբեր,

Պարզապես քամին քո սուրում է հարավ,

Պարզապես սուր ճամփին մոլորված դու թեքն ես,

Պարզապես ծովը քո շատ է լիաբավ...

Պարզապես սա ես՝ երազ թե գաղտնիք,

Կամ անկախություն կամ էլ խաղալիք,

Կամ էլ լուրթ հեռվում կակազող ալիք...

Ես ի՞նչ իմանամ...©

«Ադամ է անմիտ դա էլ կմնա»

Ներսում մի պառավ մթնած սենյակի

Հանդարտ մղկտում է հին մի դաշնամուր,

Ու կաթկթում են հնչյունեերն անլար

Անտակ փոսերի մեջ քանդված հատակի...

Ո՞ր հոգնած արքան է արդյոք կամեցել

Մեռած ստեղնների լացը վայլելել

Կամ որ մատռվակն է Բաքոսից հոգնել,

Որոշել ապրել արքային վայել:

Գուցե ուրվակա՞նն է մարդկային հոգու,

Որ ձանձրացել է մեղքերից բազում,

Որոշել լացել դաշնամուրի հետ,

Կյանքում չի կարող՝ փղձկա երազում...

Ու հնչյունները ծերացած երգի

Անցնում են չեղած ապակու միջով,

Տարածվում օդում, սպիներում վերքի

Ու մութ խորշերում մարդկային ձեռքի,

Ու լսում է մարդը հնչյունները այդ

Ու զարմանում է, ապշում, քարանում,

«Այս ինչ մեղեդի է, ուր է ինձ տանում,

Ինչու է այսքան ինձ անկեղծ թվում

Եվ մոտենալիս այսքան խարանում...

Ինչու է ասում՝ մեղսավոր եմ ես,

Ինչու եմ ուզում ես դրան հավատալ,

Ինչու է ասում կփրկեմ ես քեզ,

Ինչու չեմ ուզում կյանքս նրան տալ...

Ինչու է պնդում՝ «Ապագան եմ քո,

Մի դարձիր ինձ պես՝ անմարմին էակ,

Ես էլ եմ քեզ պես ստվերներին անգո,

Վստահել ինչպես ընկերոջ միակ,

Բայց սայթաքեցի, ու ոտնեց ինձ նա.

Մեծագույն մեղքը մարդկային հոգու,

«Ադամ է անմիտ դա էլ կմնա»,

Էլ ինչու ես զուր ցավդ մորմոքում...

Իսկ երբ տենչացի լացել ու գոռալ

Ու աղաղակել «Ես ինձ եմ ուզում»,

Հոսուն ավազի պես կուլ տվեց տարավ

Մարմինս՝ ինչպես մեծագույն կորզում...

Ու դարձա անգո խեղճ դաշնակահար՝

Անմարմին, անտես՝ արտասվող միայն,

Այն ինձնից հոգնած սենյակում անքար՝

Լոկ նվագելով  երգս կիսաձայն...

Բայց այժմ հասել է ժամը հատուցման,

Դա իմ փոխարեն դու պիտի անես...

Փախչելով ինձնից, չդառնալով «ես»,

Մաքրելով երգերս չարիքից եռման...

Ու լսեց մարդը իր հրեշտակին

(Կամ գուցե դևին գեհենից փախած),

Ուշադիր նայեց նրան՝ ստվեր դարձած

Մոխրացած հետքով փայլուն էակին,

Երկար մտածեց՝ որտեղից է նա

Ու եզրակացրեց, որ պիտի գնա...

Ու եզրակացրեց, որ այսուհետև

Պիտի նա նետի ականջի ետև

Ուրվականների բարբաջանքը խորթ՝

Ինչպես ուղեղը կրծոտող մի որդ...

Ու նա հեռացավ

Ու նա խուլ դարձավ

Քանդված սենյակի ու հոգու համար...

Հոգին այս անգամ խոցվեց կրկնակի

Ու մտաբերեց խոսքերը մեղքի.

«Ադամ է անմիտ դա էլ կմնա»,

Չկա փրկություն հողմից կրակի...

Ու կամքով մարդու ստվերը հեռացավ

Մեղքն ավելացավ. Ադամները շատ են,

Իսկ դարեր հետո սենյակում պառավ

Հին դաշնամուրի երգը անընդհատ է,

Եվ ձայնակցում են արքային վայել՝

Երկու անգույն ստվեր՝ թշնամի մեղքին,

Մեկը ասում է .«Շատ էիր դու ջահել»,

Նա պատասխանում.  «Վայ իմ կույր խելքին»...©

Ես խաղում եմ դերասան...

Ոչինչ  չկա, չկա ոչինչ, ՝

Ոչ սեր, ոչ կյանք, ոչ  դու, ոչ ես...

Ոչ այն սիրող, սպասող հոգին,

Ոչ այն ստվերը, որը դու չես...

Չկա սերը, որ պատմում ես,

Կամ գուցե կա ու քոնը չէ,

Գուցե նա է գերադասում

Ապրելու տեղ հանգչել, կորչել...

Ինչո՞ւ, ասա՛, ինչի համար

Ընտրեցիր դու ուղին ճահճոտ,

Ինչո՞ւ իմ լույս արշալույսը

Կորցրիր խորշում մի գարշահոտ,

Ինչո՞ւ, ասա՛,  դու փոխեցիր

Քո ունեցած ակնը փայլուն

Աղբանոցում նետված ու հին

Մի անպիտան խճաքարով,

Ինչո՞ւ հոգուդ դու ստեցիր

Դավաճանի վեհ քանքարով...

Ինչո՞ւ դարձար ընկեր նրանց,

Ովքեր մարդուն կորցրել են լուռ,

Կորցրել դիտմամբ, հեգ, կամովին,

Դարձրել հոգին փոշու մի բուռ,

Մի բուռ փոշի, որ օրեցօր

Հեռանում է քամու հոսքով,

Ու մի բուռ սուտ, մեռած խոստում,

Որ չքվում է լոկ մի խոսքով...

Հոգիներին, որ խաղում են,

Որ ապրում են շինծու թատրոն,

Հոգիներին, որ սիրելու

Ու կյանք զգալու չունեն կանոն...

Ում մեկ սերը չի հերիքում,

Մեկին խաբելն քիչ է, ավաղ,

Ում խաղացած թատրոն-կյանքում

Լոկ կեղծիքն է անմահ, անթաղ,

Իսկ մնացած ամենն վաղուց

Հողի տակ է հանգիստ առնում

Ու այդ հողի սառնությունը

Իրական կյանք վերանվանում...

Հոգիներ, որ կուրացել են

Գորշ խավարից շատ վաղուց

Որ քարքարոտ ճամփաներին

Իրենց ոտքերն արնոտելուց

Երկինք թռչել մոռացել են....

Իսկ բեմին այդ կիսաքանդ

Իմը դերն է դերասանի,

Բայց չի ստացվում, չունեմ տաղանդ,

Որ դերը այդ հաջող տանի...

Դերասանն այս դեռ փորձում է

Ցած շպրտել դերը լացի

Ու գեթ մի օր կուլիսներում

Թաղված կյանքին գնալ այցի,

 Բայց հասկանում, որ չի կարող,

Որ Աստված չէ, մարդ է միայն,

Ախ, մարդ էլ չէ, դերասան է,

Կյանքը՝ թատրոն ու բեմը՝ լայն...

Հասկանում է, որ անզոր է

Փախչել իր իսկ դիմակից սին ,

Որ չի կարող Աստված լինել

Ենթարկվելով բեմի կամքին...©

Նավապետը...

Ալիքի խելառ, խելագար տարափ

Դեռ հարվածում է սիրուս ուսերին,

Ու ճչում ծակող. «Դու նրան տար ա՛փ»,

Ու առնում նրան թաց իր սուսերին,

Ես նավապետն եմ մեր սիրո նավի,

Դու հասարակ մի ուղևոր,

Եվ երբ նավը մեր տապալվի,

Դու կփրկվես փրկվածավոր,

Իսկ ես՝ հպարտ մի նավապետ,

Կմնամ իմ խեղճ նավի հետ,

Ու ամեն ճաք թաց տախտակի

Սիրտս ճեղքի թող կրկնակի,

Ես հանց գոռոզ մի նավապետ

Մնալու եմ խեղճ նավիս հետ,

Վերջին անգամ ողջույն կտամ

Ես փարոսին հեռվում քնած,

Որ ճաքերը սրտիս կարկամ

Լցնեմ ծովով ծովատարած,

Ու կսուզվի լուռ նավը իմ

Կծակոտվի թաց սուսերից.

Ծովն կլսի խուլ մի մրմունջ,

Ու կճեղքվի տախտակը հին,

Ծովն կլսի սիրո շշունջ,

Մի արձագանք դեռ արտասվող,

Բայց ես մեկ է՝ մինչ վերջին շունչ

Հանց սիրահար մի նավապետ

Մնալու եմ սեր-նավիս հետ...©

Չպատճառաբանված պատճառ

Ես խելագարվել եմ,

Բայց ոչ քո սիրուց,

Այլ քանի որ քեզ սիրելու համար

Մարդ պետք է լինի մի քիչ խելագար... ©